Văn phòng SPS Việt Nam vừa phát đi thông báo về việc Tổng cục Hải quan Trung Quốc chính thức thực thi “Quy định về quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài nhập khẩu vào Trung Quốc” (Nghị định 280), theo thông báo của Ủy ban SPS thuộc Tổ chức Thương mại Thế giới. Quy định này sẽ có hiệu lực từ ngày 01/6/2026, thay thế các quy định trước đây và tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam.

Theo nội dung thông báo, GACC đã ban hành Thông báo số 27 ngày 18/3/2026 nhằm hướng dẫn triển khai Nghị định 280. Điểm đáng chú ý là cơ chế đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm vào Trung Quốc tiếp tục được siết chặt theo hướng quản lý rủi ro, đồng thời tăng cường vai trò của cơ quan có thẩm quyền tại nước xuất khẩu.

Cụ thể, khi đăng ký mã số doanh nghiệp, nhiều nhóm sản phẩm thực phẩm phải có thư giới thiệu chính thức của cơ quan có thẩm quyền. Việc xem xét cấp mã dựa trên các yếu tố như: mức độ rủi ro an toàn thực phẩm, tỷ lệ lô hàng không đạt yêu cầu, tiền sử vi phạm hoặc sự cố an toàn thực phẩm, cũng như mức độ phù hợp với thông lệ quốc tế. Đây là điểm then chốt, đòi hỏi doanh nghiệp phải duy trì hệ thống quản lý chất lượng ổn định và minh bạch.

Đáng lưu ý, kết quả đánh giá cho thấy 17/18 nhóm thực phẩm nhập khẩu vào Trung Quốc thuộc diện phải đăng ký theo hình thức có thư giới thiệu. Riêng trái cây đông lạnh cơ bản không thuộc diện này, trừ một số sản phẩm có yêu cầu riêng theo nghị định thư. Điều này phản ánh cách tiếp cận phân loại theo rủi ro ngày càng rõ ràng của phía Trung Quốc.

Về cơ chế gia hạn đăng ký, phần lớn các nhóm sản phẩm được áp dụng gia hạn tự động. Tuy nhiên, một số mặt hàng có nguy cơ cao như thịt và sản phẩm từ thịt, tổ yến và sản phẩm từ tổ yến sẽ không được gia hạn tự động. Trong các trường hợp cần cập nhật thông tin, đánh giá lại hệ thống quản lý hoặc khi phát sinh sự cố an toàn thực phẩm ở quy mô quốc gia, ngành hoặc khu vực, việc gia hạn sẽ được thực hiện thủ công và có thể bị kiểm soát chặt chẽ hơn.

Bên cạnh đó, tài liệu đánh giá rủi ro của GACC cũng chỉ ra nhiều nguy cơ cụ thể đối với từng nhóm sản phẩm. Ví dụ, sản phẩm tổ yến tiềm ẩn rủi ro về nitrit, nhôm và dịch bệnh; gạo có nguy cơ nhiễm sinh vật gây hại, kim loại nặng và liên quan đến biến đổi gen; thủy sản đối mặt với rủi ro về dịch bệnh, dư lượng hóa chất và vi sinh vật; trong khi bột gia vị có thể nhiễm vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella hoặc tồn dư ethylene oxide.

Những quy định mới cho thấy Trung Quốc đang tăng cường kiểm soát toàn diện chuỗi cung ứng thực phẩm nhập khẩu, từ nguyên liệu, chế biến đến vận chuyển và bảo quản. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động rà soát, nâng cấp hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong quá trình đăng ký và duy trì mã số xuất khẩu.

Việc tuân thủ đầy đủ Nghị định 280 không chỉ là điều kiện bắt buộc để duy trì thị trường Trung Quốc mà còn là cơ hội để nâng cao chất lượng, uy tín và khả năng cạnh tranh của nông sản, thực phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

(Công văn số 238/TB-SPS-BNNMT ngày 24/4/2026 của Văn phòng SPS Việt Nam kèm theo)

Đặng Viết Duân – Chi cục Chất lượng, Chế biến và PTTT